Kontrola szczelności pompy ciepła i klimatyzatora. Kiedy jest obowiązkowa i ile kilogramów czynnika daje 5 ton CO2
by Instalacje budowlane 16 października 2026 0 commentsKontrola szczelności jest obowiązkowa dopiero wtedy, gdy urządzenie zawiera co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 czynnika. Przy R32 oznacza to 7,41 kg, więc typowa domowa pompa ciepła z 1 do 3 kg R32 kontroli nie wymaga. Przy R410A próg leży znacznie niżej, na 2,40 kg.
Kary z ustawy: od 600 do 4500 zł za niesporządzenie w terminie Karty Urządzenia (art. 47 pkt 5) i od 4000 do 15 000 zł za niezapewnienie kontroli szczelności (art. 48 pkt 7). Wymierza je wojewódzki inspektor ochrony środowiska (art. 51 ust. 1). Obowiązki ciążą na operatorze: według rozporządzenia to podmiot, który „sprawuje faktyczną kontrolę nad technicznym działaniem” urządzenia, a według art. 4 ust. 4 ustawy osoba fizyczna staje się operatorem w dniu zakończenia instalowania i napełnienia urządzenia.
Karty zakłada się w Centralnym Rejestrze Operatorów.
| Czynnik | GWP | Kontrola od |
|---|---|---|
| R32 | 675 | 7,41 kg |
| R410A | 2 087,5 | 2,40 kg |
| R134a | 1 430 | 3,50 kg |
| R290 (propan) | 0,02 | nie dotyczy |
Tony CO2 policzysz z tabliczki znamionowej
Obowiązek wynika z art. 5 rozporządzenia (UE) 2024/573 w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych. Dotyczy stacjonarnych klimatyzatorów i pomp ciepła, w których jest co najmniej 5 ton ekwiwalentu CO2 fluorowanych gazów z załącznika I. Kilogramy z tabliczki to jeszcze nie tony CO2, trzeba je przeliczyć.
Wzór jest prosty: ilość czynnika w kg razy jego GWP, podzielone przez 1000. R32 ma GWP 675, R134a 1 430, a R410A 2 087,5 (to mieszanina 50% HFC-32 i 50% HFC-125, skład z karty charakterystyki). Klimatyzator z 1,8 kg R32 to 1,22 t. Z R410A wystarczy niewiele więcej: 2,5 kg tego czynnika to już 5,22 t.
Z tego samego wzoru wychodzą progi w kilogramach: 7,41 kg dla R32, 3,50 kg dla R134a i 2,40 kg dla R410A. Jak działa obieg czynnika w urządzeniu, opisujemy w tekście o tym, jak działa klimatyzacja w domu.
Kiedy próg nie ma znaczenia
Propan (R290) ma GWP 0,02 i nie jest gazem z załącznika I. Obowiązek z art. 5 go nie obejmuje, niezależnie od ilości. Propan nie podlega też zakazom, o których piszemy przy zakazie dla splitów z R32 od 2027 roku.
Druga furtka to urządzenia hermetycznie zamknięte. Chodzi o sprzęt, którego części z gazem producent zamknął trwale w fabryce (spawanie, lutowanie twarde), z wyciekiem poniżej 3 gramów rocznie. Taki sprzęt nie podlega kontroli, jeśli ma oznakowanie „hermetycznie zamknięte” i zawiera mniej niż 10 ton ekwiwalentu CO2.
W budynkach mieszkalnych działa jeszcze jeden wyjątek. Hermetycznie zamknięte urządzenie z mniej niż 3 kg fluorowanych gazów nie jest kontrolowane, o ile ma odpowiednie oznakowanie. Zatem 2,5 kg R410A w oznakowanym urządzeniu w domu oznacza brak kontroli, choć to ponad 5 t CO2e. Brak napisu na tabliczce lub w instrukcji zamyka tę drogę.
Gdy próg jest przekroczony
Poniżej 50 t CO2e kontrola musi się odbyć co najmniej raz na 12 miesięcy. Jeśli urządzenie ma system wykrywania wycieków, czyli skalibrowany przyrząd alarmujący o wycieku, wystarczy raz na 24 miesiące. Pompa z 8 kg R32 (5,40 t) mieści się w tej grupie.
Większe instalacje, od 50 do 500 t, kontroluje się co 6 miesięcy (12 z systemem), a od 500 t co 3 miesiące (6 z systemem).
Kontrolę wykonuje osoba fizyczna z certyfikatem wydanym zgodnie z art. 10 rozporządzenia. Przy wyborze urządzenia warto więc patrzeć także na ilość czynnika, bo od niej zależą późniejsze obowiązki. Więcej o samym doborze piszemy w poradniku, jak dobrać klimatyzację do domu.
Polska ustawa o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych dokłada dokumentację. Dla pomp ciepła i klimatyzatorów od 5 ton ekwiwalentu CO2 sporządza się Kartę Urządzenia (art. 14 ust. 1), w ciągu 15 dni roboczych od zakończenia instalowania i napełnienia. Karta jest elektroniczna i należy do Centralnego Rejestru Operatorów, a przed pierwszą kartą operator rejestruje się w CRO.
Kto odpowiada i jakie są kary
Obowiązki ciążą na operatorze. Rozporządzenie definiuje go jako podmiot, który „sprawuje faktyczną kontrolę nad technicznym działaniem” urządzenia. Według art. 4 ust. 1 ustawy obejmuje to pełny dostęp do urządzenia, codzienną kontrolę jego pracy, w tym decyzje o włączeniu i wyłączeniu, oraz decyzje finansowe i techniczne, także o sprawdzeniu szczelności i naprawie.
Art. 4 ust. 4 mówi, że osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna staje się operatorem w dniu zakończenia instalowania i napełnienia urządzenia. Gdy operatora nie da się ustalić, obowiązki wykonuje właściciel (art. 4 ust. 5). Kto jest operatorem w twoim domu, oceń na podstawie tych przepisów.
Ustawa przewiduje administracyjne kary pieniężne. Za niesporządzenie w terminie Karty Urządzenia grozi od 600 do 4500 zł (art. 47 pkt 5), a za niezapewnienie kontroli szczelności od 4000 do 15 000 zł (art. 48 pkt 7). Kary wymierza w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska, a po 3 latach od naruszenia nie można ich już nałożyć.
Jednej rzeczy ustawa nie rozstrzyga wprost: czy Karta Urządzenia jest potrzebna dla sprzętu hermetycznego zwolnionego z kontroli. Art. 14 ust. 1 zawiera zastrzeżenie odsyłające do przepisu o kontrolach, dlatego kalkulator pokazuje w takim przypadku „niejasne”. Wtedy zapytaj o to serwis, który montował urządzenie.

Nie ma jeszcze żadnego komentarza
Jeszcze nie skomentowano!
Możesz być pierwszym, który zostawi komentarz.