Instalacje elektryczne

Ogranicznik przepięć typ 1 i 2 w domu: to nie są warianty tego samego

by Instalacje budowlane 31 sierpnia 2026 0 comments

Ograniczniki przepięć dzieli się na typy według tego, przed czym chronią. Typ 1 przejmuje energię wyładowania atmosferycznego trafiającego bezpośrednio w instalację odgromową albo w linię zasilającą. Typ 2 chroni przed przepięciami indukowanymi, czyli powstającymi w wyniku wyładowania w pobliżu oraz przy łączeniach w sieci. To nie są warianty tego samego urządzenia.

Kiedy potrzebujesz typu 1

Wtedy, gdy budynek ma instalację odgromową albo gdy zasilanie doprowadzone jest linią napowietrzną. W obu przypadkach istnieje droga, którą energia wyładowania bezpośredniego może wejść do instalacji.

Ogranicznik typu 2 zamontowany zamiast typu 1 w takim budynku ulegnie zniszczeniu przy pierwszym poważnym wyładowaniu, bo nie jest przewidziany do przejęcia takiej energii.

W budynku bez odgromówki, zasilanym kablem podziemnym, typ 1 zwykle nie jest wymagany i wystarcza typ 2.

Gdzie się je montuje

Typ 1 w złączu albo w rozdzielnicy głównej, czyli możliwie blisko wejścia zasilania do budynku.

Typ 2 w rozdzielnicy głównej lub w rozdzielnicach podrzędnych, dalej w głąb instalacji.

Typ 3 montuje się bezpośrednio przy chronionym urządzeniu, w gniazdach albo w listwach, i chroni przed resztkowymi przepięciami, które przeszły przez wcześniejsze stopnie. Sam typ 3 bez poprzedzających go stopni nie ochroni sprzętu przed poważnym przepięciem.

Odległość między stopniami ma znaczenie

Ograniczniki działają kaskadowo i wymagają odstępu, żeby zadziałały we właściwej kolejności. Jeżeli typ 1 i typ 2 znajdują się blisko siebie, potrzebna jest koordynacja, zwykle przez dławik albo przez zastosowanie urządzenia typu 1+2 w jednej obudowie.

Rozwiązanie typu 1+2 jest w domach jednorodzinnych częste i sensowne, bo eliminuje problem odległości i zajmuje mniej miejsca w rozdzielnicy.

Co je zabezpiecza

Ogranicznik przepięć wymaga własnego zabezpieczenia nadprądowego, chyba że producent przewidział pracę bez niego przy określonej wielkości bezpiecznika przedlicznikowego.

Bez tego zużyty ogranicznik, który przeszedł w stan zwarcia, wyłączy całą instalację, a przy niekorzystnym scenariuszu stanie się źródłem pożaru.

Kontrola stanu

Większość ograniczników ma wskaźnik w postaci okienka zmieniającego kolor z zielonego na czerwony po zużyciu wkładki. Jest to element eksploatacyjny, przewidziany do wymiany.

Sprawdzenie wskaźnika warto włączyć do rutyny, na przykład przy okazji odczytu licznika. Ogranicznik ze zużytą wkładką wygląda tak samo jak sprawny, dopóki nie zajrzysz w okienko.

Po burzy, która spowodowała zauważalne skutki w okolicy, warto sprawdzić wskaźnik od razu, bo urządzenie mogło zadziałać, przyjmując na siebie energię, i wymaga wymiany wkładki przed kolejnym wyładowaniem.

Czego ograniczniki nie robią

Nie chronią przed przepięciem, które wejdzie inną drogą niż zasilanie. Przewód antenowy, kabel sieciowy czy linia telefoniczna wymagają własnych ograniczników.

Nie zastępują też odłączenia urządzeń przed burzą. Przy bezpośrednim wyładowaniu w budynek żaden układ ochronny nie daje gwarancji, a najskuteczniejszym zabezpieczeniem sprzętu pozostaje wyjęcie wtyczki.